Archive for دسامبر 2012

کتاب «لائیسیته چیست؟»، قسمت پانزدهم


شیدان وثیق ‫(انتشار در اردیبهشت 1384)

قسمت    اول    کتاب قسمت    دوم   کتاب قسمت  سوم   کتاب قسمت  چهارم  کتاب قسمت   پنجم  کتاب

در دوره‏ ى سوم، موسوم به دوره‏ ى فرانكفورت و پس از آن، از 1797 به بعد، با نگارش «روح مسيحيت و سرنوشت آن»، موضع هگل به‏ نفع «وحدت» دولت و دين پروتستان تغيير پيدا مى‏ كند.

«اگر آنها (دولت و دين ـ م) آشتى‏ ناپذيرند، پس دولت و كليسا ناقص ‏اند.» (هگل در فلسفه‏ ى روح، 1805). به خواندن ادامه دهید

Advertisements

کتاب «لائیسیته چیست؟»، قسمت چهاردهم


شیدان وثیق ‫(انتشار در اردیبهشت 1384)

هگل جوان: «لائيسيته» يا جدايى دولت و «دين مثبت»

گئورگ ويلهلم فردريك هگل (1770ـ1831 ميلادى، مقارن با حكومت فتح على‏شاه قاجار در ايران)، در حقيقت، فيلسوف «جدايى دولت و دين» نبود، از اين‏ رو قرار دادن نام او در رديف بانيان فلسفىِ ايده‏ ى «لائيسيته»، شايد نادرست و عجيب به نظر آيد اما بايد توجه كرد كه نظرات هگل درباره‏ ى «جدايى دولت و دين» در طول حيات فكرى‏ اش تغييراتى پيدا مى‏ كنند، با اين كه در اساس از دوره‏ ى فرانكفورت (1797) به بعد و به‏ ويژه در اصول فلسفه‏ ى حق (1821) از يك بنياد واحد انسجام يافته برخوردارند. هگل‏ شناسان درباره‏ ى رابطه‏ ى دولت و دين  سه دوره‏ ى مشخص در فعاليت فلسفىِ او تميز داده‏ اند كه از آن ميان دوره‏ ى دوم، به‏ طور خاص مورد تأمل بيشتر ما قرار خواهد گرفت. به خواندن ادامه دهید

کتاب «لائیسیته چیست؟»، قسمت سیزدهم


شیدان وثیق ‫(انتشار در اردیبهشت 1384)

قسمت    اول    کتاب قسمت    دوم   کتاب قسمت  سوم   کتاب قسمت  چهارم  کتاب قسمت   پنجم  کتاب

كانت: «لائيسيته» يا دولت «بدون قيم» و Aufklrung

امانوئل كانت (1724ـ1804 ميلادى، مقارن با دوران نادرشاه، كريم‏ خان زند و آغاز عصر قاجار) فيلسوفى مسيحى و پروتستان بود. از اين رو، نقدِ مسيحيتِ او نمى‏ تواند به‏ معناى نقدِ دين مسيح در مفهوم اخص آن يعنى دين انجيل باشد بلكه به‏ معناى نفىِ سلطه‏ ى سياسى مذهب يا  كليساسالارى بايد تلقى شود. او در رساله‏ ى معروفش به‏ نام «دين در درون مرزهاى خرد محض» ادعانامه‏ اى عليه تجسم تاريخى مسيحيت در شكل سلطه‏ ى مذهبى ـ سياسى و آزادى‏ ستيزى مى‏ نويسد. اثرى كه او را با دولت پروس درگير مى‏ كند، بطورى كه پادشاه اين كشور، فردريك گيوم دوم، در ابلاغى به كانت دستور مى‏ دهد كه از آن پس وى درباره‏ ى مسايل دينى از اظهارنظر خوددارى كند. به خواندن ادامه دهید

کتاب «لائیسیته چیست؟»، قسمت دوازدهم


شیدان وثیق ‫(انتشار در اردیبهشت 1384)

روسو: «لائيسيته» يا «قرارداد» به‏ علاوه‏ ى «دين مدنى»

انديشه‏ ى فلسفى ـ سياسى ژان ژاك روسو (1712ـ1778 ميلادى، هم‏زمان با فروپاشى صفويه و حكومت‏ هاى نادرشاه و كريم‏خان زند در ايران) بر فكر «اراده‏ ى عمومى» بنيان شده است. دو وجه اصلى آن، يكى منافع مشترك و ديگرى حاكميت (مردم) است. مطابق اين نظريه، بنياد حقوق و جامعه‏ ى سياسى بر مجموعه‏ ى شهروندان استوار است. شهروندانى كه چون يك كليت عمل، و آزادانه قوانين اجتماعى را وضع مى‏ كنند. قوانينى كه در مورد هر فرد جامعه، برابرانه، به‏ مورد اجرا  گذارده مى‏ شوند.

به خواندن ادامه دهید